BgMax

Oost-Leeuwenstein

Geschiedenis Oost-Leeuwensten

Geschiedenis van Boerderij Oost-Leeuwentein

 

Oost Leeuwenstein 1Museum Hoeksche Waard bestaat uit de bijzondere combinatie van de eeuwenoude buitenplaats ‘t Hof van Assendelft en boerderij Oost-Leeuwenstein.Na de bedijking van de polder Oud-Heinenoord in 1437 wordt er waarschijnlijk al spoedig geboerd op Dorpsstraat 13. De huidige boerderij is gebouwd op de plaats van een voorganger en stamt uit de 17de eeuw. Deze monumentale herenboerderij heeft dan nog een schuur, die op één lijn staat met het woonhuis.Langsdeel

Eind van de 18de eeuw wordt het achterhuis afgebroken en komt er een modernere schuur met een zogenaamd langsdeel voor in de plaats. De oogstberging kan door het verplaatsen van de oorspronkelijke schuur veel doelmatiger plaatsvinden. In plaats van lossen vanaf de zijkant van de schuur, wordt het nu mogelijk om met een volle vracht door de voordeur naar binnen te gaan en leeg door de achterdeur de schuur weer te verlaten.Oost-Leeuwenstein maakt deel uit van een boerderijlint; op telkens precies 280 meter afstand liggen hier ook Midden- en West-Leeuwenstein.Geertrui van der Sijde, erfgename van West-Leeuwenstein, huwt in 1753 met Jan Leeuwenburgh uit Barendrecht. Zoon Pieter Jansz Leeuwenburgh huwt met zijn nicht Geertruy van der Sijde, waardoor Oost-Leeuwenstein in het bezit van de familie Leeuwenburgh komt.Volgens de archieven bewonen Pieter en Geertruy eind 18de eeuw de hoeve Oost-Leeuwenstein. Zowel Jan als Pieter Leeuwenburgh leven in de tijd van de laatste Ambachtsvrouwe van Heinenoord, die ’t Hof van Assendelft heeft laten bouwen. Beiden zijn -beurtelings- rentmeester van de familie du Faget van Assendelft. Ambachtsvrouwe Sara benoemt Pieter in 1784 tot Schout van de Heerlijkheid Oud-Heinenoord en het Oost--Zomerland.Na Pieter zal nog een aantal geslachten Leeuwenburgh de hoeve bewonen en een landbouwbedrijf leiden. Landbouwer Adrianus Jakob (Janus) Leeuwenburgh sluit de rij. Hij verkoopt in 1962 de hoeve met de circa 10 ha. omliggende landbouwkavels aan de gemeente Heinenoord.Op het moment dat Janus op Oost-Leeuwenstein een landbouwbedrijf gaat voeren, gaan zijn ouders in het nieuw gebouwde renteniershuis op de dijk wonen. Zo kan zijn vader Gerrit een oogje in het zeil houden.Door de zeer vruchtbare klei is de grond in de Hoeksche Waard uitermate geschikt voor akkerbouw. Boeren maken er al eeuwenlang gebruik van en kunnen er goed van leven. Als de zaken goed gaan, kopen of pachten ze er meer land bij en laten ze nog grotere boerderijen bouwen. Dat gebeurt ook op Oost-Leeuwenstein.

 

IMG 0538ZomerhuisNaast het vergroten van de schuur wordt in juni 1763 een vrijstaand zomerhuis met een karnschuur op het erf gebouwd. Hierna zullen meerdere generaties Leeuwenburgh een gemengd landbouwbedrijf voeren.Een gemengd landbouwbedrijf bestaat uit akkerbouw en veehouderij, waarvan de producten worden verhandeld.

  

Hoe groter de boerderij is, des te meer land erbij hoort en hoe meer personeel er nodig is om alle werkzaamheden uit te voeren. personage boer HR

De boer op een grote boerderij wordt een ‘grôôte boer’ of ‘herenboer’ genoemd.Oost-Leeuwenstein is zo’n herenboerderij. Er is dus veel ruimte nodig voor de oogstopslag van tarwe, haver, gerst, erwten en vlas, afkomstig van de uitgestrekte akkers. De lange koeienstal biedt plaats aan 21 melkkoeien. De koeien worden gehouden voor de melk en de stalmest wordt voor de bemesting van het land gebruikt. De melk wordt gekarnd tot boter, waarbij karnemelk overblijft.Voor het trek- en ploegwerk staan acht paarden op stal. Voor het dagelijks werk op de boerderij met de paarden en het vee zijn knechten in vaste dienst, maar voor het handwerk op het land zijn vaak grote groepen seizoenarbeiders tegelijk nodig, die per dag worden ingehuurd.De herenboer hoeft niet zelf op het land te werken. Hij houdt toezicht op de knechten en het werkvolk. Hij verdeelt dagelijks het werk onder het personeel en betaalt hen uit.Elke boer is zelf verantwoordelijk voor de financiën en de boekhouding van zijn bedrijf.De boer doet zelf de handel, die bestaat uit de inkoop van het zaai- en pootgoed en de verkoop van de landbouwproducten, de paarden en het vee.

Herenboeren vervullen vaak ook nog allerlei bestuursfuncties, zoals dijkgraaf of heemraad voor een polderbestuur, gemeenteraadslid, kerkvoogd en dergelijke functies met gezag.Met hun vele onroerende en roerende goederen behoren de boeren tot de ‘bezittende klasse’. Als producenten van grondstoffen hebben ze de productiemiddelen in handen en zijn de grootste werkgevers in de polder. Als werkgevers en bestuurders hebben ze macht en invloed.Als gezeten boeren geniet de familie Leeuwenburgh aanzien in het dorp en daarbuiten. Ook op de naburige boerderijen Midden- en West-Leeuwenstein zitten familieleden.De drie boerderijen staan overigens op oude kaarten aangeduid als Oost-, Midden- en West-Leeuwenburgh. De familie heeft de boerderijen ooit zelf hernoemd als Leeuwenstein.Oost-Leeuwenstein gaat na twee jaren restauratie en herinrichting in 1973 deel uitmaken van het museum. Tezamen met ’t Hof van Assendelft vertegenwoordigt de monumentale boerderij het erfgoed van de Hoeksche Waard.

 

OL 2015