Zeescheepvaart via de Dordtse Kil  column 4 maart 2026  door Ruud Bijkerk

Aan de oostkant van ons eiland is de Dordtse Kil ooit ontstaan door de overstromingen tijdens de Sint-Elisabethsvloed in 1421. Aanvankelijk was het na de vloed een moerassig landschap met een kreek, ander woord voor kil, die vanaf Dordrecht zuidwaarts liep.

In 1599 werd door de Staten van Holland een besluit genomen om de kil uit te baggeren en daarmee het verval van het gewest Holland te voorkomen. Dit gebeurde tot een diepte van zeeschepen, omdat Dordrecht, hoofdstad van het voormalige graafschap Holland, het centrum van de handel was. In 1655 werd de verbinding tussen de monding van de Rijn en Schelde pas compleet door het graven van het Mallegat langs de modderbank de Crabbe ter hoogte van de Oude Maas. Dit was ook het jaar dat er een veerdienst werd gerealiseerd tussen ’s-Gravendeel en Wieldrecht. Met de opening van de Kiltunnel in 1977 werd het veer na meer dan drie eeuwen gestopt. De Dordtse Kil werd in de 17de eeuw ook voorzien van leidammen en strekdammen, de zogenaamde slikvangers.

Quarantaine op Tiengemeten

Het Haringvliet en Hollandsch Diep vormden de brede zeearm, die via de Dordtse Kil de verbinding was met Dordrecht. Van 1725 tot 1830 was dit de enige route om met zeeschepen ook Rotterdam te bereiken door het dichtslibben van Brielse Maas en andere vaarroutes in de delta. In de hoogtijdagen passeerden meer dan vierhonderd schepen de Dordtse Kil. Schepen uit het Midden- en Verre Oosten, waaronder die van de VOC dienden vanaf 1764 eerst in quarantaine af te meren aan de oostkant van Tiengemeten.

’s- Gravendeel was een internationale plaats geworden met het overladen van goederen en de komst van zeelieden die vertier zochten. Daar was niet iedereen blij mee. Men kende zelfs loodsen die de zeeschepen verder begeleidden naar Dordrecht en Rotterdam. Door het graven van het kanaal door Voorne-Putten voor een kortere verbinding naar Rotterdam raakte ‘’s-Gravendeel dit werk kwijt in 1831.

Chapeau

Door de afdamming van het Haringvliet in 1970 zou je denken dat er geen zeeschepen meer door de Kil varen. Het tegendeel is echter waar. Nog steeds komen kustvaarders via dit vaarwater naar en van Moerdijk. De beroepsbinnenvaart maakt volop gebruik van deze cruciale hoofdtransportas tussen de haven van Rotterdam en het achterland. De Kil is ook een belangrijke link geworden tussen Rotterdam en Antwerpen, de twee grootste havens van Europa. Chapeau voor de leden van de Staten van Holland in 1599 met hun gouden besluit om de Dordtse Kil uit te baggeren. Het heeft Holland tot op de dag van vandaag veel voorspoed gebracht. In de expositie Tussen oever en overkant! Varen, vissen en veerdiensten, nog tot 12 april in Museum Hoeksche Waard te bewonderen, zijn meer van deze historische momenten opgenomen.

Foto

Reizigers verlaten de pont van Wieldrecht naar ’s-Gravendeel. Foto van Dick Leeuwestein