Is de container de uitvinding van de eeuw? Column 1-04-2026 door Ruud Bijkerk

In de expositie “Tussen oever en overkant, varen, vissen en veerdiensten” is een historische mijlpaal genoemd. De Veerhaven in Numansdorp wordt aangeduid als eerste containerhaven in de wereld. Ingenieur H. van ’t Hoogerhuijs was de bedenker van één van de eerste systemen om “vrachtkisten” over zowel land als water te vervoeren. In 1917 werd voor het eerst containertransport van Numansdorp naar Zijpe uitgevoerd. De RTM zou deze veerdienst tot 1950 onderhouden.

Malcom McLean, een boerenzoon uit North Carolina, ontwikkelde het huidige concept en wordt gezien als de grondlegger van de containerisatie. Een trucker die reder werd en zijn bedrijf Sea-Land noemde. Hij zou de wereld veranderen. Als trucker stoorde hij zich namelijk in de jaren dertig mateloos aan de lange wachttijden in de Amerikaanse havens om balen katoen van zijn truck te lossen. Hij vroeg zich af of niet de hele trailer op het schip kon worden gezet. Zijn idee kreeg decennia later in 1956 gestalte met het vertrek van de Ideal X vanuit Newark naar Houston. Aan dek van deze omgebouwde tanker stonden 58 zogenaamde trucktrailers. Hij verfijnde zijn concept en durfde 10 jaar later de oversteek te wagen naar Europa. Op 23 april 1966 vertrok de SS Fairland met 226 containers vanuit Elizabeth, New Jersey naar Rotterdam. Met deze historische reis van het eerste volwaardige containerschip is het exact 60 jaar geleden dat de globalisering haar oorsprong kende.

Het idee dat de wereld veranderde

Met bijvoorbeeld papaja’s uit Bolivia of wijn uit Nieuw-Zeeland is tegenwoordig alles in de supermarkt te koop. Hoe anders was dat vroeger? Waar zouden Ikea, Nike of Heineken zijn zonder de komst van de container? Volgens haveneconoom Bart Kuipers is het de uitvinding van de eeuw. Hij won een essaywedstrijd met de vraag: Wat is de grootste uitvinding van de laatste 100 jaar? Hij beschrijft hoe de container door standaardisering, eenvoud en een daarbij passende infrastructuur de wereldhandel drastisch liet groeien. Uiteraard zijn er ook nadelen, maar naar schatting 750 miljoen mensen in Azië hebben zich opgewerkt naar de middenklasse door onderdeel te zijn van het internationale productiesysteem.

Werkzaam geweest in deze sector en docent bij het Scheepvaart en Transport College is mij gevraagd een lezing te geven over dit fenomeen en de revolutionaire invloed op de wereldhandel. Deze lezing zal toevallig ook plaatsvinden op donderdag 23 april om 19:30 uur in ’t Hof van Assendelft, Hofweg 13 te Heinenoord. Inschrijven kan op onze website: museumhw.nl

Bijschrift: Rijkstramweghaven, Numansdorp: laadbak voor veevervoer wordt met een stoomkraan op de SS Schouwen-Duiveland gehesen, ca. 1950.

Archiefnummer: museum HW 2059165